Nadelen van outplacement voor werknemers: dit moet je weten.
Outplacement klinkt mooi. Maar voor je ja zegt, is het slim om ook de andere kant te kennen.
Reserveer je gratis kennismakingsgesprek →Je baan kwijtraken voelt vaak alsof de grond onder je wegzakt. En precies op dat moment schuift iemand je een outplacementtraject toe, met de belofte dat je zo weer aan het werk bent. Klinkt mooi. Maar voordat je ja zegt, is het slim om ook de andere kant te kennen: de nadelen van outplacement voor werknemers.
Ik ben zelf outplacementcoach, dus je zou verwachten dat ik outplacement in alle gevallen de hemel in prijs. Dat doe ik niet. Ik heb te veel mensen gesproken die in een standaardtraject terechtkwamen dat niet bij ze paste, en die zich achteraf afvroegen of ze niet beter iets anders hadden kunnen doen met hun budget en tijd.
Hieronder lees je wat outplacement is, of het verplicht is, wie de rekening betaalt, en welke valkuilen je vooraf moet kennen. Zodat je een keuze maakt die klopt, in plaats van eentje die je overkomt.
Wat is outplacement?
Outplacement is begeleiding die je helpt om na (dreigend) baanverlies zo snel mogelijk passend nieuw werk te vinden. Meestal komt het op tafel vanwege een ontslag of reorganisatie, en biedt je werkgever het aan.
In de praktijk word je vaak toegewezen aan een coach die je ondersteunt bij praktische zaken, zoals je cv, je LinkedIn-profiel en je sollicitatiegesprekken. Bij een ontslag worden de afspraken hierover vaak vastgelegd in je vaststellingsovereenkomst. Soms betaalt je werkgever het traject los, soms worden de kosten onder voorwaarden verrekend met je vergoeding. Daarover verderop meer.
Is outplacement verplicht voor werknemers?
Nee, outplacement is niet verplicht voor werknemers. Je werkgever kan het aanbieden, maar of je meedoet, beslis je in principe zelf.
Veel mensen denken dat ze wel móeten meedoen. Dat klopt meestal niet. De Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) regelt van alles rond ontslag, maar nergens staat dat je verplicht bent een outplacementtraject te volgen.
Toch ligt het in de praktijk iets genuanceerder. Een hard, algemeen recht op outplacement bestaat niet, en een harde plicht ook niet. Maar begeleiding komt wél vaker op tafel via afspraken in je cao of een sociaal plan, of omdat een werkgever gewoon een goede werkgever wil zijn, zelfs wanneer er personeel vertrekt (vaak ook om de reputatie te beschermen). Zeker bij grotere reorganisaties. Speelt er een collectief ontslag, dan komt de Wet melding collectief ontslag (WMCO) in beeld: wil een werkgever binnen drie maanden 20 of meer werknemers ontslaan in hetzelfde UWV-werkgebied, dan moet hij dat melden bij UWV en de vakbonden en met de bonden overleggen. Die wet verplicht niet tot outplacement, maar in de praktijk zie je dat bij zulke trajecten vaker een sociaal plan met begeleiding ligt.
Je krijgt dus eerder begeleiding aangeboden als:
- er in je cao of een sociaal plan afspraken over staan
- je er zelf om vraagt tijdens de onderhandeling over je vaststellingsovereenkomst
- je werkgever er belang bij heeft om het netjes af te ronden
De keuze om mee te doen ligt in principe bij jou. Let wel op: zodra je afspraken over outplacement ondertekent, bijvoorbeeld in een vaststellingsovereenkomst of sociaal plan, kun je eraan gebonden zijn. Lees zo’n voorstel dus goed, en laat het checken voor je tekent.
Wat je in elk geval kunt doen: vraag je werkgever om helder uit te leggen wat het traject inhoudt, hoe lang het duurt en wat je ervan mag verwachten. Sommige werkgevers bieden outplacement aan omdat ze je oprecht willen helpen. Anderen doen het gewoon omdat het hoort bij een nette afronding. Jij mag nee zeggen. En je mag net zo goed ja zeggen, als het traject écht iets voor je oplevert.
Moet je outplacement zelf betalen?
Vaak betaalt je werkgever de rekening, zeker als hij je na een reorganisatie wil helpen naar ander werk. Toch is niet altijd meteen duidelijk wie welke kosten betaalt, en of de kosten los worden vergoed of verrekend met je vergoeding. Vraag je werkgever daarom rechtstreeks welke kosten voor hem zijn en welke voor jou. Dat voorkomt vervelende verrassingen achteraf.
Wat een traject kost, verschilt flink. Het hangt af van de duur, de intensiteit en het bureau of de coach. Ter indicatie: een kort, praktisch traject begint vaak rond de 2.000 tot 4.000 euro, terwijl een intensief traject van een jaar kan oplopen tot wel 15.000 euro. Bureaus hanteren hun eigen tarieven en de bandbreedtes verschillen, dus zie dit als een richtlijn, niet als een vaste prijslijst. Met dit beeld in je achterhoofd kun je beter beoordelen of het aanbod van je werkgever redelijk is.
En hoe zit het met de belasting? Daar gaat in de praktijk het vaakst iets mis. Twee dingen worden nogal eens door elkaar gehaald:
Verrekenen met je vergoeding (arbeidsrechtelijk). Je werkgever mag de kosten van outplacement soms in mindering brengen op je transitie- of beëindigingsvergoeding. Dat mag alleen onder voorwaarden, en meestal met jouw voorafgaande schriftelijke instemming. Staat het in een cao of sociaal plan, dan kan die instemming soms achterwege blijven, mits je werkgever je schriftelijk informeert.
Belasting (fiscaal). Of je over het traject belasting betaalt, hangt af van hoe het wordt vormgegeven. Betaalt of vergoedt je werkgever het traject, dan kan dat onbelast blijven, maar daar gelden fiscale voorwaarden aan (het loopt via de werkkostenregeling, en onder meer de timing en de vorm bepalen of het echt is vrijgesteld). Krijg je je vergoeding eerst zelf op je rekening en betaal je het traject daarna uit eigen zak, dan is die vergoeding gewoon belast loon, en zijn die kosten sinds 2022 niet meer aftrekbaar voor particulieren.
Kortom: de precieze regels zijn technisch. Leg vooraf goed vast wie wat betaalt, en laat je bij grotere bedragen adviseren door een belastingadviseur of jurist. Dat verdient zich meestal terug.
Nadelen van outplacement voor werknemers
Outplacement kan waardevol zijn. Maar het brengt ook risico’s met zich mee die je vooraf wilt kennen. Hieronder de nadelen die werknemers in de praktijk het vaakst benoemen. Ze gelden lang niet voor elk traject, maar het helpt om ze te herkennen wanneer je een traject aangeboden krijgt. “Een gegeven paard niet in de bek kijken”? Tsja, maar wat als blijkt dat je zelf het paard kunt kiezen uit een stal vol paarden?
Vaak weinig keuze qua begeleiding
Bij een aangeboden traject kies je lang niet altijd zelf je begeleider. De werkgever contracteert vaak een bureau, en dat bureau koppelt jou aan een coach. Soms klikt dat meteen, soms niet.
Nou hoeft dat geen probleem te zijn. Er zijn bureaus die je juist meerdere coaches, een kennismakingsgesprek of een wisselmogelijkheid bieden. Maar het punt is: klikt het niet, dan haal je er vaak minder uit dan wat erin zit. Vraag daarom altijd of je zelf een coach of bureau mag kiezen. Dat kan vaker dan je denkt.
Vaak standaardtrajecten die niet op maat zijn
Sommige outplacementprogramma’s leunen sterk op een vast plan van aanpak. De bekende stappen komen langs:
- Cv schrijven en optimaliseren
- Sollicitatietips en gesprekstraining
- LinkedIn-profiel verbeteren
Op zich niks mis mee, en goede bureaus maken hier maatwerk van. Maar de diepere lagen ontbreken vaak. “Wie ben ik nog zonder mijn baan? Wat wil ik nou eigenlijk écht? Wat past bij mijn talenten en wensen? Welke baan (of onderneming) sluit aan op wie ik ben?”. Terwijl juist die aandacht vaak het verschil maakt. Jouw situatie is niet standaard. Je begeleiding zou dat ook niet moeten zijn.
Nadruk op snel een nieuwe baan, in plaats van de diepere lagen van rouw en identiteit
Veel trajecten sturen op tempo: snel dat cv de deur uit, snel solliciteren, snel plaatsen. Dat is begrijpelijk, want snel weer aan het werk is voor iedereen prettig (ook voor je werkgever…). Dat kan voelen als een race tegen de klok. Terwijl je juist in dit soort situaties de tijd wilt nemen om alles te verwerken, en jezelf goed voor te bereiden op een nieuwe fase in je leven.
Je baan was meer dan alleen werk. Voor veel mensen is er een flink stuk identiteit gekoppeld aan het werk dat ze doen. Raak je dat kwijt, dan speelt er van alles onder de oppervlakte: verlies, twijfel, soms schaamte. Word je dan opgejaagd om meteen door te pakken terwijl je daar nog niet klaar voor bent, dan sla je die laag over.
Zonder daar in te duiken, is de kans groter dat je in werk stapt dat niet zo denderend goed bij je past. De vraag “wat past nou écht bij mij?” verdient meer tijd en aandacht.
Belangrijk om rekening mee te houden bij outplacement
Nog één ding: zet je handtekening onder een vaststellingsovereenkomst niet te snel. Je hebt na ondertekening een wettelijke bedenktijd van veertien dagen om er zonder opgaaf van reden op terug te komen, en zelfs drie weken als dat recht niet in de overeenkomst staat. Maar daarna liggen de afspraken over ontslag, vergoeding en outplacement in principe vast. Als je twijfelt, zoek dan eerst juridisch advies en laat je overeenkomst checken.
Wiebe Koehoorn.
Ik ben een Friese boerenzoon, en woon nu in Groningen. Ik combineer mijn nuchterheid met diepgang. Waar de meeste coaches aan de oppervlakte blijven, en je helpen met je cv en sollicitatiebrief, kijk ik liever naar vragen als: wie ben je, wat wil je nou écht, wat past bij jou?
Bij het kwijtraken van je baan valt meer weg dan je werk. Je verliest je ritme, je collega’s en misschien ook wel een stukje van je identiteit. Want wie ben je nog zonder je werk?
Ik help je antwoord te krijgen op die vragen. En om werk te vinden dat past bij wie jij bent, zodat je er weer energie en voldoening uit haalt.
Van vastgelopen naar weer vooruit.
Door je vragen heb ik een en ander helder gekregen. Daardoor heb ik een aantal beslissingen genomen die me mentale rust geven, waardoor ik weer een stap heb kunnen zetten op weg naar meer zingeving en voldoening.
Er is heel veel enthousiasme vrijgekomen. Ik ben trots op mezelf. En ik verbaas me over hoeveel energie het je kan opleveren.
De coaching bij Wiebe heeft mij behoorlijk wat richting en inzichten gegeven. Hij coacht je door je vastgelopen stukken heen en tikt de diepere laag aan.
Dit traject geeft je:
Helderheid
Overzicht dat rust geeft, duidelijkheid over wie je bent en wat bij jou past.
Ander perspectief
We kijken langs je patronen en blinde vlekken om deze situatie te zien als een groot cadeau.
Richting
Scherp krijgen wat je precies wilt, en hoe je daar stap voor stap komt.
Een concreet plan
Overzicht van je volgende stappen, zodat je weer rust ervaart en weet wat je moet doen.
Nieuwe energie en motivatie
Zin om aan je nieuwe functie te beginnen, en jezelf verder te ontdekken.
Werk dat klopt
Een baan (of misschien zelfs een onderneming) die volledig aansluit bij wie je bent en wat jij wilt.
Zo werken we samen.
Kennismaking (gratis)
We kijken of het klikt en bespreken wat je nodig hebt.
Overzicht
Helder krijgen wat je kunt, wat je wilt en wat je tot nu toe hebt gedaan.
Richting
We ontdekken welke functies (of wat voor onderneming) past bij wie je bent.
Plan
Een concrete aanpak die jou stap voor stap brengt naar waar je wilt zijn.
Resultaat
Werk dat volledig klopt met wie je bent en wat je wilt.
Veelgestelde vragen.
Is outplacement verplicht als ik word ontslagen?
Nee, een algemeen wettelijk recht of plicht op outplacement bestaat niet. Je werkgever kan het aanbieden, en via je cao of een sociaal plan komt het vaker op tafel, maar of je meedoet beslis je in principe zelf. Maar: zodra je er afspraken over tekent, kun je er wel aan gebonden zijn.
Kan ik zelf een outplacementbureau of coach kiezen?
Soms wel, maar een algemeen keuzerecht is er niet. Of het kan, hangt af van het beleid van je werkgever, je cao, het sociaal plan en de vaststellingsovereenkomst. Krijg je je vergoeding zelf uitgekeerd en koop je het traject zelf in, dan heb je natuurlijk meer te zeggen over wie jou begeleidt. Vraag er in elk geval naar. Meestal is er meer ruimte dan je denkt.
Waar kan ik terecht met vragen over mijn rechten?
Op de website van het Juridisch Loket staat veel gratis informatie over ontslag en je vaststellingsovereenkomst. Persoonlijk gratis advies geven ze aan mensen met een lager inkomen (onder de zogeheten Wrb-grens). Val je daarboven, dan kun je terecht bij een ontslagjurist, een advocaat of je rechtsbijstandsverzekering.
Wat kost een outplacementtraject?
Dat hangt af van het aantal sessies dat je wilt. Meestal variëren de trajectkosten tussen de 1500 en 2500 euro. In veel gevallen kun je je transitievergoeding of outplacementbudget van je werkgever inzetten.
Wie betaalt outplacement?
Meestal de werkgever. Het staat vaak in het sociaal plan of wordt afgesproken in de vaststellingsovereenkomst. Is er geen budget, dan kun je je transitievergoeding inzetten. Belangrijk: als de werkgever betaalt, mag je in veel gevallen zélf kiezen bij welke coach of welk bureau je het traject volgt.
Kan ik mijn transitievergoeding gebruiken voor outplacement?
Ja. De transitievergoeding is vrij besteedbaar, en begeleiding naar een volgende stap is precies waar die vergoeding voor bedoeld is. Je kiest zelf aan welke coach of welk traject je dat besteedt.
Hoe lang duurt het traject?
Gemiddeld 2 tot 4 maanden, afgestemd op jouw doel en tempo. Is er extra haast bij? Het is vrijwel altijd mogelijk om het traject ook versneld te doen. Als je geen haast hebt, is het beter om er wat meer tijd voor te nemen.
Werk je online of op locatie?
Beide kan: online, op locatie (in Noord-Nederland) of gecombineerd.
Wanneer kunnen we starten?
Meestal binnen 1 of 2 weken na het kennismakingsgesprek.
Mijn vraag staat er niet tussen; wat nu?
Stuur gerust een mail naar hallo@outplacement-coach.nl of bel/app naar 06 15 26 92 62.
Eerst een gesprek, meer nog niet.
De eerste stap is even kennismaken om te kijken of we een match zijn, en om helder te krijgen waar je staat en wat je nodig hebt. Het is volledig vrijblijvend; je hoeft nog niets te beslissen.
Ik kijk er in ieder geval naar uit om je te begeleiden naar werk dat helemaal klopt met wie jij bent.
– Wiebe